د سرحدونو، قومونو او قبايلو چارو د جرګو او قبايلي چارو د همغږۍ مرستيال مولوي محمد علي جان احمد له مل پلاوي سره نن د نيمروز ولايت په مرکز زرنج ښار کې د اسلامي نظام ثبات، د ولسونو د يووالي او انسجام لويه ولسي غونډه جوړه کړه، چې پکې د ياد ولایت والي مولوي محمد قاسم خالد، د بېلا بېلو ولسواليو استازو، دیني عالمانو او قومي سپين ږيرو ونډه لرله.
قومي مشرانو د تېر ۲۰ کلن اشغال پر مهال له مجاهدينو سره د خپلو مرستو او قربانيو يادونه وکړه او ويې ويل؛ زموږ کورونه د مجاهدينو سنګرونه وو په مال، ځان او بچيانو مو قربانۍ ورکړې او که اړتيا شوه بيا هم تيار يو.
قومي مشرانو زياته کړه؛ د دولت او ملت ترمنځ پوره هماهنګي ده، نن موږ د اسلامي امارت له لوړ رتبه مسولینو سره په ډاډه زړه خپلې ستونزې شریکوو او دا یو مثبت بدلون دی، چې په تېرو ۲۰ کلونو کې یې موږ نمونه نه وه لیدلې.
د جرګو او قبايلي چارو د همغږۍ مرستيال مولوي محمد علي جان احمد په خپلو خبرو کې وويل؛ د تېرو جهادونو، قربانيو او اسلامي نظام ټینګېدو موخه مو د شريعت پلي کول وو تر څو ټول ولسونه د اسلامي نظام تر سیوري لاندې ژوند تېر کړي.
نوموړي همدا راز خلک اتفاق او اتحاد ته را وبلل او د اسلامي امارت بريا يې د ۲۰ کلنې مبارزې، قربانيو، اتفاق، اتحاد او يووالي نتيجه ياده کړه.
همداراز د نیمروز والي محمد قاسم خالد د غونډې خلکو ته وویل؛ په نیمروز ولایت کې امنیت ټینګ دی، دا ځکه چې د نیمروز ولایت ولس له حکومت سره په دې برخه کې پوره همکار دي.
نوموړي زیاته کړه، دا نیمروز ولایت د ولس ستونزو ته شپه او ورځ ولاړ یو څومره مو چې وس کېږي د حل کولو هڅه یې کوو.
که څه هم پخواني شوروي اتحاد د دغه کان په اړه څېړنې کړې دي،خو ویل کیږي چې لاهم روښانه نه ده چې په دغه کان کې څومره یاقوت شته. یوازې ویل کیږي چې په هر متر مکعب کې له دوه زره او ۱۲۲ څخه تر درې زره او ۱۵۷ پورې یاقوت وجود لري.
تاریخي شواهد وایي چې په دغه کان کې کیندنې آن د امیرشیرعلي خان له وخته پیل شوې او دا قیمتي ډبرې په بېلابېلو بڼو را ایستل شوې دی. یاقوت تر الماس او زمرودو وروسته په نړۍ کې درېیمه قیمتې ډبره ده. دا کاني مود کولای شي د افغانستان د صادراتو لویه برخه جوړه او هېواد ته د پام وړ عواید برابر کړي.
د نړۍ په بازارونو کې د دغه کانونو بیه میلیاردونو ډالرو ته رسیږي. د ملګرو ملتونو د پرمختیایي څانګې راپور ښیي چې د افغانستان قیمتي ډبرې په کلني ډول پنځه میلیون ډالره دي او که په مسلکي او مناسبه بڼه استخراج شي په کال کې ۱۶۰ میلیون ډالرو ته لوړېدای شي.
ساختماني مواد: د سمنټو د تولید په موخه د ساختماني ډبرو او ګچ کانونه هم د پام وړ ارزښت لري، په تېره بیا په هېواد کې د اړتیا وړ سمنټو د تولید په موخه دغه موادو ته سخته اړتیا ده.
دا کانونه کولای شي د سمنټو په تولید کې د هېواد اړتیا پوره او د زیربناوو د جوړولو په برخه کې استفاده شي. که دا کانونه په مسلکي ډول را و ایستل شي د هېواد له پاره به د عاید دوامداره سرچینه شي او د ساختماني موادو واردات به هم راکم کړي.
د فولادو په صنعت کې د ډبرو سکرو لوړې تقاضا ته په پام سره له دغه کانونو استفاده کولای شي له افغانستان سره مرسته وکړي ترڅو د انرژۍ کورنۍ اړتیا پوره او حتی نړیوالو بازارونو ته هم صادرات ولري.
پایله
افغانستان خورا ارزښتمن کانونه لري. په دې کانونو کې د لیتیوم په شان داسې عناصر هم شته چې د معاصرې تکنالوژۍ له پاره حیاتي ارزښت لري. بېلا بېلو سروې ګانو او اقتصادي ارزونو ښودلې ده چې د دغه کانونو ارزښت له یوه تریلیون څخه تر درې تریلیون ډالرو پورې رسیږي.
د دغه کانونو د اکتشاف او استخراج په لاره کې څو لسیزې هڅې شوې دي، خو په هېواد کې د سیاسي بدلونونو، جګړو او بهرنیو یرغلونو له امله د افغانستان خلک نه دي توانیدلي چې دا کانونه را وباسي، څو د هېوادوالو د هوساینې لامل شي.
که د افغانستان کانونه په مسلکي ډول را و ایستل شي او عواید یې سم مدیریت شي د افغانستان خلک به له یوه بې وزله ملت څخه په یو شتمن او پر ځان بسیا ملت بدل شي.
اوس چې اسلامي امارت د کانونو په محور اقتصادي سیاست په پام کې نیولی او د هېواد په کچه یې د کوچنیو، متوسطو او سترو کانونو د اکتشاف او استخراج چارې پيل کړې دي، نو دا یو سترګام بللی شو.
اسلامي امارت ته ښایي چې د کانونو د استخراج د تړونو د لاسلیکولو ترڅنګ د هغه د چارو نظارت ته هم پاملرنه وکړي او هغه کانونه و څاري چې تر امارت مخکې یې د استخراج چارې شرکتونو ته سپارل شوې دي، ترڅو کارونه یې په وخت پیل او خلکو ته د کار زمینه برابره شي.
دا سیالۍ د پاکستان او متحده عربي اماراتو په ګډ کوربهتوب ترسره کیږي، چې د ۲۰۲۵ کال د فبروري میاشتې پر ۱۹مه نېټه به پیل او د مارچ تر ۹مې به دوام وکړي.
یادې لوبې په اې او بي ګروپونو کې ترتیب شوې، چې په اې ګروپ کې کوربه پاکستان، هندوستان، نیوزلینډ او بنګلهدېش او په بي ګروب کې افغانستان، اسټرالیا، سویلي افریقا او انګلستان ځای لري.
نیمروز والي شیخ محمد قاسم خالد د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ له وزیر مولوي نجیب الله حقاني او د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت له مرستیال مولوي احمد علي جان احمد سره لیدنه وکړه.
نوموړي د خپلو خبرو په دوام وویل؛ اوسمهال په ټول هېواد کې نیږدې ۱۳ زره بسترونه شتون لري او د نویو روغتونونو په جوړېدو سره به نیږدې لس زره نور بسترونه هم زیات شي چې دا د هېواد په تاریخ کې د روغتیايي سیستم د پراختیا برخه کې لوی پرمختګ دی.
ښاغلي جلالي زیاته کړه، په دغو روغتونونو کې به په ټولیز ډول، ۲۷ زره مسلکي او اداري اشخاصو ته د کار زمینه برابره شي چې د استخدام چارې به یې د یو منظم پلان او شفاف میکانیزم له لارې تر سره شي.
په ورته وخت کې، د کندهار والي د دې موضوع د ملاتړ اعلان کړی او ویلي يي دي، چې د ټاکل شوې ډلې سره به اړینه همکاري وکړي.
د نیول شویو پرېکړو پر بنسټ د کندهار ولایت د کرنې ریاست تر څار لاندې به یوه تخنیکي ډله جوړه شي، چې د ولسوالیو په کچه د ځمکو د تثبیت او وېش موضوع وڅېړي او حل کړي.
له بلې خوا د ثبت شويو ارقامو له مخې ښکاري، چې ۶۳۴ کسان له ځمکنیو بندرونو او ۱۶ تنه نور د هوا له لارې هېواد ته راغلي، چې له دې ډلې یې ۲۰۰ تنه د هېواد د لرغونو او تاریخي سیمو د لیدنې او پاتې نور یې د کار په موخه راغلي دي.
د دې ادارې د ثبت شویو ارقامو پر بنسټ تر ټولو زیات بهرني وګړي د هرات هوايي ډګر او بندرونو، د نیمزور، تورخم او د فاریاب ولایت د اقینې بندر له لارې هېواد ته راغلي دي.
د يادونې وړ ده، چې د احصايې او معلوماتو ملي ادارې د نفوسو د احوال ثبتولو خدمتونو رياست د نورو کړنو او فعالیتونو ترڅنګ هېواد ته د هوايي ډګرونو او رسمي بندرونو له لارې د بهرنيو وګړو د تګ او راتګ ثبتولو اړوند خدمتونو مسوليت هم پر غاړه لري.
