د افغانستان اقتصادي وضعيت په اړه د نړیوال بانک له لوري د ۲۰۲۴ میلادي کال د ډسمبر میاشتې په لومړیو کې خپور شوی دی.

په دې راپور کې نړیوال بانک د افغانستان اقتصادي وضعيت په اړه خپلې موندنې شریکې کړې دي چې ډېری یې له عيني واقعیتونو څخه لېرې دي.

د افغانستان اسلامي امارت د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت د اقتصادي وضعیت په تړاو منعکس شوې موندنې ردوي.

سره له دې چې په نشر شوي راپور کې د کورني ناخالص تولید ودې، د بهرنیو اسعارو پر وړاندې د افغانۍ ارزښت او صادراتو کچی ثابت پاتې کېدو، د کورنیو عوایدو د ټاکل شوي هدف ترلاسه کېدو، د خوراکي توکو بیو ټیټېدو او د کورني صنعت او بانكي سکتور کې شوي پرمختګ ته اشاره شوې ده؛ خو په یادو برخو کې وړاندې شوې د ودې سلنه او پرمختګونه تر دې هم لوړ او زيات دي.

په راپور کې راغلي، چې د بې کارۍ کچه لوړه د زېربنايي پروژو نه پيل او د پانګونې کچه محدوده ده. خو د اسلامي امارت په راتګ سره په مختلفو سکټورونو کې د بېلابېلو لکه قوش تېپې ملي کانال، ټاپي، لویو لارو او بندونو، اوسپنې پټلۍ او برېښنا د تولید پروژو پيل د بېلګې په ډول یادولی شو.

همدا ډول یوازې د ستر مقیاس کانونو په برخه کې شاوخوا ۴۱۵ میلیارده افغانی کورنی او بهرنۍ پانګونه او په نورو برخو کې هم ورته پانګونه جذب شوې ده.

غوره ده چې نړېواله ټولنه د حقایقو په واقعي درک له افغانستان سره مثبت تعامل ته مخه کړي، له دې سره به افغانستان په اقتصادي برخه کې نور هم پرمختګ وکړي.

نړیوال بانک پخپل نوي راپور کې ویلي، چې په ۲۰۲۴ کال کې د افغانستان ناخالص تولید ۲.۷ سلنه وده کړې ده.

په یاد راپور کې همداراز ویل شوي، چې دغه زیاتوالی د تېر اقتصادي زیان یوازې ۱۰ سلنه جبرانوي.

د نړیوال بانک په راپور کې راغلي: “د افغانستان د اقتصاد له متوسطې ودې سره-سره د مالي محدودیتونو له امله د سوداګرۍ نابرابرۍ او پانګونې د ظرفیت محدودیتونو له امله دې ودې د هېواد د بنسټیزو اقتصادي ستونزو په حل کې ډېره مرسته نه ده کړې.”

د اقتصاد وزارت مسلکي مرستیال عبداللطیف نظري په هېواد کې د ناخالص تولید د ودې دغه اندازه هیله بښونکې ګڼي او په افغانستان کې د ملي او نړیوالو پروژو عملي پیل د دې ودې یو لامل بولي.

د افغانستان د صنایعو او سوداګري وزارت څه موده وړاندې ویلي وو، چې افغانستان د ۱۳۳ تولیدي توکو په برخه کې پر ځان بسیا دی. همدارنګه په ۹۵ تولیدي توکو کې، چې ۲۷ سکټورونه پکې شامل دي، نیمه ځان بسیاینې ته رسېدلی دی.

د کلیو بیارغونې او پراختیا وزارت ویاند ملا نورالهادي عادل وایي، چې روان کال د هېواد د ۳۳ ولایتونو په ۱۴۲ ولسوالیو کې د ۴۲۶ میلیونه افغانیو په ارزښت ۱۲۰ پروژې عملي او بشپړې شوې دي.

په دې پروژو کې چک‌ډیمونه، د اوبو کوچني بندونه، په کلیو کې د سړکونو جوړېدل او د اوبو رسولو پروژې شاملې دي.

نوموړی زیاتوي، چې ۲۲ نورو پروژو چارې به په نږدې راتلونکې کې بشپړې شي. دغه‌راز د اوبو رسولو د ۲۳۰ نورو پروژو چارې دوام لري.

پر دې سربېره د هېواد په یو شمیر ولسوالیو کې سلګونه کیلومتره کلیوالي سړکونه جوړ شوي او په ځینو نورو کې یې د جوړولو چارې دوام لري.

هېوادوال د یادو پروژو له پلي کېدو خوښ دي او د کرنې په وده او د څښاک پاکو اوبو ته د لاسرسي برخه کې یې مهمې بولي.

د کلیو بیا رغونې او پراختیا وزارت مسولین وايي، چې هېواد کې یې د اوبو ښه مدیریت او د ضایع کېدو مخنیوي په موخه د راتلونکي کال لپاره غوره پلانونه چمتو کړي دي.

د الجزیرې د راپور له مخې، غزه کې د اسرائیلي یرغلګرو په وروستیو بریدونو کې یوازې پرون جمعه لږ تر لږه ۶۳ فلسطینیان شهیدان او ګڼ نور ټپيان شوي دي.

په دې بریدونو کې د مرکزي غزې په نصیرات کمپ کې یو کور هم په نښه شوی، چې د شپږو ماشومانو او پینځو ښځو په ګډون لږ تر لږه ۲۱ فلسطینیان پکې شهیدان شوي.

پر دې سربېره د ملکي دفاع ادارې د راپور له مخې، د غزې په شمال کې، چې له اوږدې مودې راهیسې کلابند دی، د کمال عدوان روغتون شاوخوا بریدونه شوي، چې لږ تر لږه ۲۹ فلسطینیان پکې شهیدان شوي دي.

د الجزیرې خبریال هم راپور ورکړی، چې د اسرائیلي یرغلګرو ټانکونه او ډرون د کمال عدوان روغتون شاوخوا عملیات کوي او په روغتون کې د ننه او بېرون خوځېدونکي په نښه کوي.

د یاد روغتون د نرسانو مشر ډاکټر عید صباح الجزیرې ته ویلي، چې پرون سهار د اسرائیلو ټانکونه د روغتون په ۵۰ متري کې ځای پر ځای شول او د روغتون مشر ډاکټر حسام ابو صفیه او ملګرو ته یې پیغام ورکړ، تر څو د ناروغانو، ټپیانو او روغتیايي کارکوونکو په شمول روغتون تخلیه کړي.

د ښاغلي صباح په وینا؛ له دې غوښتنې لږ وروسته بریدونه پيل شول، چې د ۴ روغتیايي کارکوونکو په شمول ۳۰ کسان پکې شهیدان شول.

د دې تر څنګ د حماس غورځنګ مشرانو ویلي، چې نړیوالو منځګړو غزه کې له ښکېلو اړخونو سره یو ځل بیا د اوربند خبرې پیل کړې دي، خو د نتانیاهو دولت تر اوسه د پلاوي له لېږلو سره هوکړه نه ده کړې.

د ۲۰۲۳ د اکتوبر له ۷مې راهیسې غزه کې د اسرائیلي یرغلګرو د نسل‌وژنې په جګړه کې لږ تر لږه ۴۴ زره او ۶۱۲ فلسطینیان شهیدان او ۱۰۵ زره او ۸۳۴ نور ټپیان شوي دي.

د جمعې مبارکه ورځ، د ۱۴۴۶/۶/۴ هـ ق نېټه چې ۱۴۰۳/۹/۱۶هـ ل نېټې سره، سمون خوري.

 د هېواد له مختلفو لارو څخه افغان کډوال راستانه شوي او په بېلابېلو برخو کې ورته اړین خدمتونه وړاندې شوي.

بشپړ راپور یې په لاندې ډول وړاندې کیږي:

ننـــــــــګرهــــــار   

تورخم ډیورنډ فرضي کرښه

د ثبت، تثبیت او استقبال کمېټه:

د تورخم له لارې ۱۶ کورنۍ هېواد ته راستنې او د نوموړو کورنیو ۷۶ تنه غړي، ثبت او بایمیټریک شوي دي.

د مالي چارو د تنظیم کمېټه:

د مالي چارو د تنظیم کمېټې له لوري له ۱۷ کورنیو سره ټولې۱۴۶ زره افغانۍ  مرسته شوې ده.

د خدماتو او روغتیايي چارو کمېټه:

د تورخم په عمري کمپ کې  راستنېدونکو کډوالو  ته د روغتیا په شمول لاندې بېلابېل خدمات وړاندې شوي:

خواړه: په تورخم کې ۱۸۰ خوراکه ډوډۍ او اوبه ویشل شوي دي.

روغتیا: په تورخم کې ۲۱۴ تنه راستانه شوي کډوال تداوي شوي دي.

مخابرات: راستنو شویو کډوالو  ته ۵۹ عدده سیمکارتونه، په وړیا توګه چې وړیا دقیقې او انټرنېټي بستې هم پکې فعاله وې، توزیع شوي دي.

کنــــــــــــــدهار

سپین بولدک ډیورنډ فرضي کرښه

د ثبت، تثبیت او استقبال کمېټه:

د سپین بولدک له لارې ۲۸ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۴۵ تنه و، هېواد ته راستنې او ثبت شوي دي.

د مالي چارو د تنظیم کمېټه:

د مالي چارو د تنظیم کمېټې له لوري له ۲۷ کورنیو سره ټولې۲۱۸ زره افغانۍ مرسته شوې ده.

د خدماتو او روغتیايي چارو کمېټه:

په سپین بولدک کې  راستنېدونکو کډوالو  ته د روغتیا په شمول لاندې بېلابېل خدمات وړاندې شوي:

خواړه: په سپین بولدک کې ۱۹۹ خوراکه ډوډۍ او اوبه ویشل شوي دي.

روغتیا: په سپین بولدک کې ۱۰۲ تنه راستانه شوي کډوال تداوي شوي دي.

نیمروز

ورېښمو لار

د تثبیت، ثبت او استقبال کمېټه

د نیمروز ولایت د ورېښمو  له لارې ۱۹ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۵۶ تنه و، هېواد ته راستنې او  ثبت شوي دي او همدا راز یو زر او ۵۰۱ مسافر هېواد ته راستانه شوي دي.

د مالي چارو د تنظیم کمېټه:

د مالي چارو د تنظیم کمېټې له لوري له ۱۵ کورنیو سره ټولې۶۰ زره افغانۍ مرسته شوې ده.

د خدماتو او روغتیايي چارو کمېټه:

د نیمروز د ورېښمو په لار کې  راستنه شویو کډوالو  ته د روغتیا په شمول لاندې بیلابیل خدمات وړاندې شوي:

مخابرات: د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ د مسئولینو له لوري ۱۹ عدده سیم کارتونه کډوالو  ته په وړیا توګه چې وړیا دقیقې او د انټرنټي بستې هم پکې فعاله وې، توزیع شوي دي.

د اطلاعاتو او عامه پوهاوي کمېټه:

د نیمروز ولایت د ورېښمو په لار کې کډوالو  ته عامه پوهاوی ورکړل شوی. یادو کډوالو  ته د دوی د ثبت، لیږد، مالي مرستو، لنډ مهاله مېشتېدنې او همدرانکه د هېواد، اسلامي نظام، کډوالۍ، صبر او زغم، ښوونې او روزنې په اړه ګټور پوهاوی ورکړل شوی.

هرات

اسلام کلا

د تثبیت، ثبت او استقبال کمېټه:

د اسلام کلا له لارې ۳۹ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۶۳ تنه و، هېواد ته راستنې او  ثبت شوي دي.

د مالي چارو د تنظیم کمېټه:

د مالي چارو د تنظیم کمېټې له لوري له ۳۹ کورنیو سره ټولې۳۰۸ زره افغانۍ مرسته شوې ده.

د ټولو کمېټو د بېلا بېلو کړنو ټولیز ارقام په لاندې توګه دي:

ثبت شوي کډوال:   ۱۰۲ کورنۍ او ۴۲۰ وګړي

مرسته شوي کډوال:   ۹۸ کورنۍ

وېشل شوي سیمکارتونه:  ۷۸ عدده

د افغانستان برېښنا شرکت عمومي اجراییوي رییس ډاکتر عبدالباري عمر او ورسره مل پلاوي ترکمستان هېواد ته د خپل سفر په ترڅ کې د ۲۰۲۵ کال لپاره د انرژۍ د پېرلو تړون نوی کړ.

د افغانستان برېښنا شرکت وايي؛ چې د دې تړون پر بنسټ به په څلورو مسیرونو (اندخوی، آقینې، بادغیس او تورغونډۍ ـ هرات) کې د ترکمنستان هېواد څخه افغانستان ته برېښنا اخیستل کېږي.

له دې وړاندې هم له ترکمن چارواکو سره د ۲۰۲۴ کال لپاره د برېښنا د پیر تړون لاسلیک شوی وو، چې پر بنسټ یې په څلورو مسیرونو (اندخوی، آقینې، بادغیس او تورغونډۍ) کې په في ساعت کې ۱.۸ میلیارده کیلو ولټه برېښنا افغانستان ته واردېدله.

د لوړو زده کړو وزیر شیخ نداء محمد ندیم او د پوهنې وزیر مولوي حبیب الله اغا پنجشنبه ( د لیندۍ په ۱۵مه) په کندهار ولایت کې له جامعه دارالعلوم الحکیمیه څخه د لیدنې په ترڅ کې د استادانو او طلبای کرامو جوړې شوې لویې غونډې ته ویناوې وکړې.

دواړو وزیرانو د دغه لویې غونډې پر مهال پر خپلو ویناوو او سپارښتونو کې د استادانو خدمتونه او هڅې ستایلي او د علم پر کیفیت او لا ښه والي یې ټینګار کړی.

همداراز یې استادانو او طلبای کرامو ته مهمې توصیې او سپارښتنې کړي او هم یې طلبای کرام راتلونکو ازموینو ته د ښه تیاري کولو په موخه تشویق او متوجه کړي دي.

همداراز د یادې ناستې په لړ کې دواړو وزیرانو؛ استادان او طلبای کرام د افغانستان اسلامي امارت د زعیم مشرتابه امیرالمؤمنین حفظه الله تعالی له لوري د منظور شوي نصاب د رعایت او عملي کولو په اړه خپلو دندو او مسولیتونو ته هڅولې دي.

بهرنيو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره د ناروې شاهي دولت د هغې پرېکړې له امله ناخوښي څرګنده کړې، چې له مخې يې افغانستان سره د ډيپلوماتيکو اړيکو کچه راټيټه کړې ده.

 یاد وزارت هیله ښودلې چې دا ډول پريکړې بايد د هېوادونو په کورنیو چارو پورې ونه تړل شي.

په یاده اعلامیه کې ویل شوي، ډيپلوماتيکه ښکېلتيا هغه وخت ګټوره وي چې د لوريو ترمنځ متقابل تفاهم او احترام ته وده ورکړي، که څه هم په ليدلوريو کې اختلافات شتون ولري.

بهرنیو چارو وزارت زیاته کړې؛ قونسلي خدماتو ته لاسرسی د هر وګړي بنسټيز حق دی، موږ ټول لوري جدي هڅوو چې دې اصل ته د نړيوالو همکاريو په روحیه لومړيتوب ورکړي.