د پانګونې بین‌الوزارتي کمېټې په نوبتي غونډه کې چې د روان ۱۴۰۳ لمریز کال د سنبلې میاشتې په ۱۳مه نېټه په مرمرینه ماڼۍ کې جوړه شوې وه، له اجنډا سره سم د پانګونې وړاندې شوو یو شمېر طرحو په اړه بحث وشو.

دغه غونډې ته په بلخ، تخار او جوزجان ولایتونو کې د پالم ونې کرنیزو فارمونو د جوړولو طرحه د بحث لپاره وړاندې شوه.

تر هر اړخیزې ارزونې وروسته یاده طرحه د تایید وړ وبلل شوه او دغو کرنیزو فارمونو ته د ځمکې د ورکړې په موخه د افغانستان اسلامي امارت د مشرتابه عالي مقام ته واستول شوه.

د دغو فارمونو لپاره دوه زره هکټاره ځمکې ته اړتیا ده، چې د روزنې چارې به یې د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت د متخصصینو تر نظارت لاندې ترسره کېږي.

همدارنګه په دغه غونډه کې د خصوصي سکټور له لوري د بادغیس ولایت د بالامرغاب ولسوالۍ موري چاق کلي ته د برېښنا رسولو طرحه هم د تایید وړ وبلل شوه.

پر دې سربېره په لغمان ولایت کې د سوداګریز مرکز جوړولو، په غزني ولایت کې د سبزي منډوي جوړولو او همدا راز په کابل ښار کې له کثافاتو څخه د برېښنا تولیدولو طرحو لپاره هم ځانګړې کمېټې وټاکل شوې، بین‌الوزارتي کمېټې ته وړاندې کړي، څو د یادو طرحو تخنیکي، مالي او اقتصادي ارزونې ترسره او خپل راپورونه په ټاکل شوو نېټو د پانګونې بین‌الوزارتي کمېټې ته وړاندې کړي.

د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت وايي؛ د کرنې او مالدارۍ مرستیال مولوی صدراعظم عثماني د ترکیې د همکارۍ او همغږۍ ادارې یا ټیکا له رییس فاضل اکین اردوغان سره لیدنه کړې.

په دې لیدنه کې د ترکیې د همکارۍ او همغږۍ ادارې مسولینو ویلي، هېواد یې چمتو دی د افغان بزګرانو لپاره د سبو د کښت، اوبولګولو، سرې ورکولو او د کرنیزو محصولاتو د قرنطین په برخو کې روزنیز پروګرامونه جوړ کړي.

دغه راز په دې غونډه کې د جغرافیایي معلوماتو د سیسټمونو او ترڅنګ یې له لرې واټن څخه د کرنیزو ځمکو د څار او امکان سنجولو او د کرنې په برخه کې د دواړو هېوادونو د کارپوهانو د تجربې شریکې شوې دي.

په همدې حال کې د کرنې او مالدارۍ مرستیال په افغانستان کې په بېلابېلو برخو کې د ټیکا د فعالیتونو ستاینه کړې او په افغانستان کې یې د ترکیې هېواد د لا زیاتو پروګرامونو د پلي کېدو غوښتنه کړې.

غزه کې د اسرائیلي یرغلګرو د وحشتونو په دوام، په اشغال شوې لوېدیځه غاړه کې د وروستیو بریدونو اتمه ورځ ده. د دې بریدونو له امله چې د تېرې چهارشنبې راهیسې دوام لري، په جنین کې لږ تر لږه ۳۳ فلسطینیان شهیدان او ۱۳۰ نور ټپیان شوي دي.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي بالکریشنان راجاګوپال وايي، چې اسرائیل په اشغال شوې لوېدیځه غاړه کې د “بربادۍ او له منځه وړلو کمپاین” ته دوام ورکوي.

نوموړي د مناسب استوګنځي حق په تړاو په لوېدیځه غاړه کې د اسرائیلي عسکرو پرله‌پسې بریدونه غندلي دي.

ښاغلي راجاګوپال پر خپله اکس پاڼه لیکلي: “څه چې اسرائیل په جنین او د اشغال شوې لوېدیځې غاړې په نورو سیمو کې کوي، د غزې د بربادۍ او له منځه وړلو د کمپاین دوام دی.”

نوموړي پوښتلي: “دلته د لوبې پای او توجیه څه ده؟”

“څه وخت به نوره نړۍ او اسرائیلیان ‘بس!’ ووايي؟”

صهیونیستي یرغلګرو د خپلو وحشتونو په دوام، تازه پر ‘نوماأ’ کالج، چې کډوالو او بې‌ځایه شویو پناه پکې اخیستې وه، برید کړی، چې لږ تر لږه ۶ فلسطینیان پکې شهیدان او لسګونه نور تر خاورو لاندې دي.

د فلسطین روغتیا وزارت وايي، چې غزه کې د پولیو( ګوزڼ) واکسین د کمپاین په موخه جګړه کې تر یوې لنډې وقفې وروسته اسرائیلي یرغلګرو یوځل بیا پر غزه تړانګه خپلو بریدونو ته زور ورکړی، چې له امله یې پرون سه‌شنبه ۴۳ فلسطینیان شهیدان شوي.

د فلسطین د روغتیا وزارت د تازه شمېرو له مخې پر غزه د اسرائیلي یرغلګرو د بریدونو له پیل راهېسې لږ تر لږه ۴۰ زره او ۸۱۹ فلسطینیان شهیدان او ۹۴ زره او ۲۹۱ نور ټپیان شوي دي.

د افغانستان بانک وایي، نور احمد اغا د خپلو سفرونو په لړ کې فاریاب ولایت ته سفر کړې او د اقینې او فاریاب له څانګو څخه یې لیدنه کړې.

یاد بانک زیاتوي، د دې سفر موخه د افغانستان بانک له څانګو د نږدې لیدنه، خلکو ته غوره بانکي خدمتونه وړاندې کول، اسانتیاوې راوستل او د مالي خدمتونو پراختیا ده.

نور احمد اغا د یادو څانګو له کار کوونکو سره د لیدنې پر مهال ویلي؛ د افغانستان بانک ژمن دی، ترڅو د درنو هېوادوالو لپاره د غوره خدمتونو د وړاندې کولو، مالي خدمتونو د پراختیا او په دې برخه کې د اسانتیاوو د رامنځته کولو لپاره زمینه برابره کړي.

 نوموړي د دې څانګو کار کوونکو ته د اړینو لارښونو تر څنګ له دوی غوښتي، چې خلکو ته غوره بانکي خدمتونه وړاندې کړي.

د یادونې وړ ده، چې د افغانستان بانک عمومي رییس د خپل سفر په لړ کې له دې وړاندې د بامیان، میدان وردګ او غور ولایت له څانګو څخه لیدنې کړې دي.

د عامې روغتیا وزارت وایي، مولوي نور جلال جلالي له پاکستان هېواد څخه د CPSP ادارې له پلاوي سره چې د دې ادارې رییس پروفیسر ډاکټر شعیب شفیع یې مشري کوله ناسته کړې.

په دې ناسته کې د کابل د تخصصي او ثالثي روغتونونو ټرینر متخصصینو او روغتیايي مسولینو شتون درلود.

یاد وزارت زیاته کړې، په دې ناسته کې د تخصصي پروګرامونو په برخه کې د تجروبو په شریکولو، د روغتیايي پرسونل په ظرفیت لوړونې، د تخصصي پروګرامونو د لا ډېر معیاري کولو او پر لنډ مهاله زده کړه ییزو پروګرامونو خبرې شوې دي.

دغه‌راز په دغه ناسته کې دواړو لوریو د تخصصي پروګرامونو د معیاري کولو په موخه خپل وړاندیزونه شریک او د دوامداره همکارۍ اړوند نظرونه شریک شوي دي.

د سټنډرډ ملي ادارې مسولینو نن (چهارشنبه، د وږی ۱۴) د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو مرکز کې د امارتي ادارو د یو کلنو لاسته راوړنو د تشرېح پروګرام کې د یوه خبري کنفرانس پر مهال، د دغې ادارې د یو کلنو کړنو او لاسته راوړنو راپور له رسنیو سره شریک کړ.

د سټنډرډ ملي ادارې مسولینو په یاد کنفرانس کې وویل؛ د کلتوري، اقتصادي، چاپېریالي، ځمکې، اقلیم او جغرافیایي موضوعاتو په اړه ۸۰۵ سټنډرډونه او همدارنګه د ښاري پراختیا، مهندسۍ او د ودانیو، پلونو، لویو لارو او سړکونو د ډیزاین برخه کې شپږ کودونه تدوین شوي دي.

د دې ادارې مسولینو زیاته کړه، د ۱۰۵ سټنډرډونو د ترتیب په اړه له سیمه ییزو او نړیوالو سازمانونو سره همغږي کول، په بېلا بېلو برخو کې د ۹۱ سټنډرډونو وروستي کول او د څلور زره او ۹۳۲ نقلیه وسایطو لپاره د نورمونو ټاکل، په تیر کال کې د دې ادارې له مهمو اقداماتو څخه دي.

د یادې ادارې د مسولینو په خبره، د سټنډرډ عالي شورا د تاسیس راهیسې، د کیفیت د مدیریت سیستم، کرنیزو، خوراکي، ساختماني او نفتي محصولاتو، نساجۍ او چرم، کیمیا او پلاستیک مشتقاتو برخه کې ۲۴ سټنډرډونه تصویب شوي دي.

مسولینو د خپلو خبرو په دوام وویل؛ په تېر کال کې درې میلیونه ۷۸۷ زره او ۴۱۵ ټنه نفتي مواد، اوبلن ګاز او مشتقات یې د بندرونو له لارې هېواد ته داخل شوي، چې له دې جملې څخه ۱۲۸ زره او ۸۱۱ ټنه یې بې کیفیته تثبیت شوي دي.

په همدې ډول، تېر کال کې د هېواد له بندرونو څخه اووه میلیونه ۳۸۰ زره او ۵۷۲ ټنه ساختماني توکي وارد شوي، چې له دې ډلې ۱۵۲ ټنه یې بې کیفیته تثبیت شوي دي.

همدا راز مسولین زیاتوي، چې د سټنډرډ ملي اداره اوسمهال د  ISO، IEC، SMIIC، SARSO  او ECO RESCOM په څېر د نړیوالو سازمانونو غړیتوب لري.

د یادې ادارې د مسولینو د معلوماتو له مخې، د تېر کال په اوږدو کې د فعالیتونو د ښه تنظیم په موخه، د اووه طرزالعملونو او دوه مقررو مسوده چمتو شوې او ډېر ژر به نهایي شي.

دغه‌راز په بېلا بېلو برخو کې د ۱۱۰ سټنډرډونو ترتیبول، د سټنډرډونو د ترتیب په موخه له نړیوالو سازمانونو سره د همغږۍ زیاتول، له ترکمنستان، ایران او اوزبیکستان هېوادونو سره د همکارۍ هوکړه لیکونه لاسلیکول، د کیفیت د تصدیق پاڼو ورکول، د ادارې د تقنیني سندونو د مسودې وروستي کول، د سټنډرډونو له پلي کېدو څخه څارنه، د سټنډرډ قانون او میټرولوژي قانون وروستي کول، په روان کال کې د دې ادارې مهم لومړیتوبونه دي.

د راپورونو له‌مخې د اوکراین په ختیځ کې پر پولتاوا ښار د روسي ځواکونو له لوري توغندیز برید شوی، چې ۵۱ کسان پکې وژل شوي او ۲۳۵ نور ټپیان دي. ځینې کسان تر ودانیو هم لاندې شوي دي.

د دې هېواد په لوېدیځ لېوف ښار کې هم تازه بریدونه شوي، چې لږ تر لږه دوه کسان پکې وژل شوي او له ۲۰ زیات ټپیان دي.

د اوکراین ولسمشر ویلي، چې ټولو زیانمنو ته اړینې مرستې رسېدلې او زموږ د معلوماتو له مخې لا هم ځینې کسان په نړیدلو ودانیو کې بند پاتې دي.

نوموړي زیاته کړې، چې د خلکو د ژغورنې لپاره ټول اړین کارونه شوي دي.

تر اوسه ۲۵ کسان ژغورل شوي، چې ۱۱ یې تر ویجاړو ودانیو لاندې ایسار وو.

د راپورونو پر اساس، په پولتاوا ښار کې درې ورځنی ماتم اعلان شوی.

ویل کېږي، په دې هوايي برید کې دوه بالستیکي توغندي کارول شوي دي.

د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت وايي؛ ملا عبدالغني برادر اخوند اوزبیکستان ته د خپل سفر پر مهال د ترمز نړیوال سوداګریز مرکز د پرانیستې په مناسبت د جوړو شویو مراسمو په څنډه کې د ارزبایجان هېواد د لومړي وزیر له مرستیال سره لیدنه کړې.

په دې لیدنه کې د دواړو لوریو ترمنځ د نورو موضوعاتو ترڅنګ د لاجوردو ترانزیټي لارې فعالیدو په اړه هم بشپړې خبرې شوې دي.

د ارزبایجان د لومړي وزیر مرستیال ویلي؛ هېواد یې چمتو دی چې له افغانستان او سیمې هېوادونو سره د خپلو سوداګریزو اړیکو د پراخولو په موخه د لاجوردو لاره بېرته فعاله کړي او همداراز افغانستان ته د سوداګرۍ په برخه کې د خپلو صادراتو او وارداتو کچه هم زیاته کړي.

د لاجوردو لاره یوه سوداګریزه او ترانسپورټي لاره ده، چې د افغانستان د فاریاب او هرات ولایتونو له اقینې او تورغونډۍ بندرونو څخه پیلیږي، د ترکمنستان د ترکمن باشي بندر ته رسیږي بیا د کاسپین سمندرګي څخه په تېرېدو سره د ازربایجان باکو ته ځان رسوي او د ګرجستان د تبلېسي ښار څخه په تېرېدو سره ترکیې او له هغه ځایه اروپا ته لار پیدا کوي.

د لاجوردو لاره یوه له هغو مهمو پروژو څخه ده، چې په سيمه کې د افغانستان د وصل لپاره مهم پرمختګ، د سوداګریزو او ترانزیټي لارو د متنوع کېدو او پر دې سربېره به افغانستان د سویلي اسیا، منځنۍ اسیا او منځني ختیځ مارکیټونو ته د نښلون په برخه کې خپل اقتصادي راتلونکی لا ډاډمن کړي.

د لاجوردو لاره نه یواځې دا چې په خپله یوه مهمه پروژه ده، بلکې له یو شمېر نورو سیمه اییزو پروژو سره هم همغږې ده او د ښکیلو هېوادونو اقتصادي او سیاسي ګټې تامینولی شي.

د دې لارې په اوږدو کې له بېلابېلو ځمکنیو او سمندري ترانسپورټي وسایلو څخه استفاده کیږي.

د لاجوردو لار د افغانستان د صادراتو او وارداتو لپاره تر ټولو ښه بدیله سوداګریزه لار ده، چې د دې لارې په اوږدو کې پراته هېوادونه د افغانستان د مهمو صادراتي توکو لکه وچې مېوې، طبي بوټو او کاني توکو لپاره ښه مارکېټونه لري.

پردې سربېره به افغانستان له دې لارې وکولی شي، خپل صاردات اروپایي مارکېټونو ته هم په کم وخت، لږ لګښت او مصون ډول ورسوي.

دغه راز به افغانستان وکولی شي، د خپلې اړتیا وړ وارداتي توکي د دې لارې په مسیر کې له پرتو او اروپايي هېوادونو څخه په کم وخت، لږ لګښت او خوندي ډول هېواد ته وارد کړي.

د لاجوردو لارې شریک هېوادونه هم لیوالتیا لري چې افغانستان له دې لارې عملاً ګټه اخیسته پیل کړي او پر همدې بنسټ اسلامي امارت هم د خپل اقتصاد محوره بهرني سیاست له مخې غواړي، چې افغانستان د لاجوردو لارې برخه وګرځوي.

کابل کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت له لوري د دوو تازه چاپ شويو (د افغانستان مفاخر او د پینځمې پېړۍ مجدد) کتابونو مخکتنه وشوه.

په دې غونډه کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت مسولینو ویلي، چې افغانانو د تاریخ په اوږدو کې د کلتوري برخې لپاره بې‌شمېره هلې ځلې کړې دي.

ورته مهال د کورنیو چارو وزارت ویاند مفتي عبدالمتین قانع ویلي، چې په تېر شل کلن اشغال کې افغانستان د سیاسي، پوځي او اقتصادي جګړې ترڅنګ په فرهنګې برخه کې هم تر استعمار لاندې راغلی و.

د یادو کتابونو لیکونکو د خپلو لیکل شویو اثارو په تړاو خوښي څرګنده کړې او د اطلاعاتو او کلتور له وزارت څخه یې غوښتي، چې په دې برخه کې د لیکوالو لاسنیوی وکړي.

له بل لوري یو شمېر لیکوالو په اوسنیو شرایطو کې د دې ډول کتابونو لیکل اړین یاد کړي دي.

د دوی په وینا؛ اوس‌مهال د مطالعې او لیکوالۍ لپاره ښه زمینه برابره ده او له ځوانانو يې غوښتي، چې د علمي پرمختګ او فکري بډاينې په موخه له کتاب او لوستلو سره دوامداره ملګرتیا وکړي.

د ریاست الوزرا سياسي مرستیال مولوي عبدالكبير د هېواد د ګرمو سيمو پوهنتونونو د محصلینو د علمي ظرفيت لوړولو ۴۰ ورځني سیمینار د پای په مراسمو کې ګډون او وينا کړې.

په دې مراسمو کې چې د لوړو زده‌کړو وزير شیخ ندا محمد ندیم هم شتون درلود د رياست الوزرا سياسي مرستيال ویلي؛ محصلين او زده کوونکي د دې هېواد راتلونکی دي، اسلامي امارت د دوی د ښې روزنې او ظرفيت لوړولو لپاره له ټولو ممکنه لارو کار اخلي.

مولوي عبدالكبير زياته کړې، په هېواد کې د اسلامي نظام ټينګښت د ټولو افغانانو هیله وه او نن د اسلامي نظام له برکته ټول افغانان په سراسري امنيت کې ژوند کوي.

سياسي مرستيال د افغانستان په دواړو مقدسو جهادونو او ازادۍ غوښتونکو مبارزو کې د افغان محصلینو ونډه مهمه یاده کړې او ویلي یې دي؛ په تېرو نظامونو کې به له محصلینو څخه د خپلو سیاسي او ګوندي ګټو لپاره کار اخیستل کېده، اوسنی اسلامی نظام د ټولو افغانانو په هڅو او قربانیو رامنځته شوی، ځکه په اسلامي نظام کې هیڅ ډول تبعیض او تعصب ځای نلري.

مولوي عبدالكبير څرګنده کړې، اسلامي امارت د اسلامي شريعت پلي کول خپل اساسي موخه او له اسلامي او افغاني ارزښتونو څخه دفاع خپل مسولیت بولي، چې په هیڅ صورت به ترې مخ ونه ګرځوي.

د ریاست الوزرا سياسي مرستیال د خپلو خبرو په پای کې ویلي؛ د اسلامي امارت د شفقت او ترحم دروازې د ټول ملت پر مخ خلاصې دي او هيچا ته به، په افغانستان کې د نظم او امنیت د اخلال اجازه ورنکړل شي.