د اوبو او انرژۍ وزارت له لوري د کابل د بګراميو ولسوالۍ په بتخاک سيمه کې د ۱۸۹ ميګاولټ نوی سبسټېشن او له ارغندۍ څخه د بتخاک تر نوي سبسټېشن پورې د ۲۲۰ کيلوولټ برېښنا لېږد مزي پروژو چارې نن پیل شوې.

د دغو پروژو د پرانیستې مراسمو کې د اوبو او انرژي وزیر ملا عبداللطیف منصور، د کابل والي ملا امین الله عبید، د انرژي مرستیال ملا عبدالهادي یعقوب، د اطلاعاتو او کلتور وزارت نشراتي مرستیال مهاجر فراهي، د اسلامي امارت مشرانو، د اوبو او انرژي وزارت سلاکارانو او ريیسانو او د ګڼ شمېر ځایي اوسېدونکو شتون درلود.

د اوبو او انرژي وزیر ملا عبداللطیف منصور د دغې پروژې د پرانیستي پرمهال د هغې ارزښت ته په اشارې ویلي، دغه پروژه د ترکمنستان-افغانستان د ۵۰۰ کیلو ولټ لېږد مزي د اړوندو پروژو په ټولګه کې شامله ده او د انرژي د جذب او وېش زیاته برخه له دغې سرچینې څخه چمتو کېږي.

نوموړي زیاته کړې، د اوبو او انرژي وزارت د دوو مهمو او حیاتي سکټورونو مسولیت پر غاړه لري او له نېکه مرغه په دغه برخه کې یې د کتنې وړ فعالیتونه ترسره کړي دي.

په ورته مهال د کابل والي ملا عبیدالله امین ویلي، د اسلامي امارت له راتګ سره تر اوسه د هېواد په ابادۍ او پراختیا کې په ځانګړې توګه د کابل ښاریانو د برېښنا د تامینولو په برخه کې لویې لاسته راوړنې ترلاسه شوې دي.

له بلې خوا د اوبو او انرژي وزارت د مقام سلاکار ډاکټر فاروق اعظم برېښنا د ننۍ ټولنې د اساسي اړتیاوو له جملې څخه بللې او ویلي یې دي، د اوبو او انرژي وزارت لخوا په دغه لاره کې ملموس او ارزښتمن ګامونه اخیستل شوي.

همدارنګه د اطلاعاتو او کلتور وزارت مرستیال مهاجر فراهي ویلي؛ اسلامي امارت څرنګه چې د هېواد د ازادۍ لپاره هېڅ ډول سرښندنې ندي سپمولې، اوس مهال به د هېواد د ابادۍ او پراختیا په لاره کې هم شپه او ورځ هڅې کوي.

د یادونې وړ ده، چې دغه پروژه د اوبو او انرژي وزارت لخوا د یو خصوصي شرکت په پانګونې سره پلي کېږي.

د بتخاک نوي سب سټېشن د پروژې په پلي کولو سره په ټولیز ظرفیت د ۱۸۹ مېګا ولټ امپیر او له ارغندۍ سب سټېشن څخه د بتخاک تر نوي سب سټېشن پورې د ۲۲۰ کېلو ولټ لېږد مزي، د ترکمنستان ۵۰۰ کېلو ولټ لین څخه د انرژي لویه برخه جذب او د کابل د خلکو د برېښنا ستونزې به تر ډېره بریده حل شي.

د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند په مشرۍ د اسلامي امارت لوړپوړي پلاوي اوزبیکستان ته د خپل سفر پر مهال نن د روان ۱۴۰۳ لمریز کال د کب میاشتې په څلورمه نېټه له غرمې وروسته د اوزبیکستان د لومړي وزیر له مرستیال جمشید خوجه یوف سره لیدنه وکړه.

د دغه لیدنې پر مهال دواړو لورو د سوداګریزو او ترانزیټي اړیکو پر پراختیا او همدا راز په افغانستان کې د اوزبیکستاني پانګوالو پر پانګونې خبرې وکړې.

اوزبیکستاني لوري وویل، تاشکند چمتو دی چې له کابل سره د سوداګریزو اړیکو د پراخولو په موخه د دواړو هېوادونو ترمنځ په سرحد کې ګډ سوداګریز زون رامنځته کړي.

په دغه زون کې به د جلغوزیو او پنبې د پروسس کارخونې، د بسته‌بندۍ او لوجستيک مرکزونه او د یوشمېر خوراکي توکو د تولید کارخونې جوړې شي.

د اوزبیکستان د لومړي وزیر مرستیال وویل، اوزبیکستاني پانګوال چمتو دي چې په افغانستان کې د نفت او ګازو د اکتشاف او استخراج په برخه کې له اسلامي امارت سره ګډه همکاري وکړي او هلته د صنعت او په سمنګان ولایت کې د سیمنټو د کارخونې جوړولو په برخه کې پانګونه وکړي.

هغه زیاته کړه، د طوطي میدان ګازو د اکتشاف په برخه کې ښه پرمختګونه لري چې په نږدې وخت کې به یې د استخراج چارې هم پيل کړي.

د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال د اوزبیکستاني لوري د طرحو هرکلی وکړ او د اسلامي امارت له لوري يې په دې برخو کې د بشپړې همکارۍ ډاډ ورکړ.

د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند په مشرۍ د اسلامي امارت لوړپوړی پلاوی چې د کابینې یو شمېر غړي او د سکټوري ادارو استازي په‌کې شامل دي، نن غرمه مهال د اوزبیکستان پلازمېنې تاشکند ته ورسېد.

په تاشکند نړیوال هوايي ډګر کې د اوزبیکستان هېواد د لومړي وزیر مرستیال جمشید خواجه یوف، د افغانستان لپاره د دغه هېواد د ولسمشر ځانګړي استازي عصمت‌الله ایرګاشېف او په اوزبیکستان کې د اسلامي امارت سفیر شیخ عبدالغفار بحر له لوري د اسلامي امارت لوړپوړي پلاوي هر کلی وشو.

د عامې روغتیا وزیر مولوي نور جلال جلالي په خپل کاري دفتر کې د اسلامي همکاریو سازمان له استازو سره لیدنه وکړه.

 په دې لیدنه کې د روغتیايي مرکزونو تجهیز، افغان روغتیايي پرسونل ظرفیت لوړونې، د روږدو او سرطاني ناروغانو درملنې برخه کې د همکاریو او د یاد سازمان د غړو هېوادونو هڅونې اړوند خبرې وشوې.

د عامې روغتیا وزیر مولوي نور جلال جلالي د اسلامي همکاریو سازمان استازو ته د ښه راغلاست ویلو ترڅنګ د افغانستان روغتیايي سیستم پیاوړتیا او پراختیا برخو کې د یاد سازمان همکاري اړینه وبلله او په بېلا بېلو روغتیايي برخو کې له هغوی څخه د مرستې او د دوه اړخیزو همکاریو په موخه د دغه سازمان د غړو هېوادونو هڅونې غوښتنه وکړه.

بل لور د اسلامي همکاریو سازمان استازو د نورو برخو ترڅنګ په روغتیايي برخه کې هم د مرستې او همکارۍ بشپړ ډاډ ورکړ.

د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، افغانستان د سیرومو تولید برخه کې ځان بسیاینې ته نیږدې شوی او تېرو لسو میاشتو کې له افغانستان څخه بهرنیو هېوادونو ته د څه باندې یو میلیون امریکايي ډالرو په ارزښت صادارات شوي دي.

بلخوا یو شمېر پانګوال چې په دغه برخه کې يي په لویه کچه پانګونه کړې وايي، کارخونه يې په ورځيني ډول د څه باندې ۲۵۰ زره بېلابېل سیرومونو تولید ظرفیت لري.

دوی له اړونده مسولینو غوښتنه کړې، چې په ورته واردېدونکو توکو ګمرکي تعرفه لوړه کړي څو دوی ته ښه بازارموندنه وشي.

ورته مهال یو شمېر کارکوونکي چې په دغه کارخونې کې په دنده بوخت دي پر نورو پانګوالو هم غږ کوي، چې هېواد ته راشي او پانګونه وکړي څو افغان ځوانانو ته هم کاري زمینه برابره شي.

د یادونې ده، چې افغانستان په وروستیو کې د سیروم جوړولو برخه کې ښه وده کړې ده چې د روغتیايي اړتیاوو پوره کولو او اقتصادي ودې لپاره مهم ګام بلل کیږي.

د احصايې او معلوماتو ملي اداره وایي؛ د نفوسو د احوال ثبتولو خدمتونو ریاست د روان کال په سلواغه میاشت کې درې زره او ۷۴۷ بهرمېشتو هېوادوالو ته د کاغذي پېژندپاڼې غیر حضوري خدمتونه وړاندې کړي دي.

بل خوا یاد ریاست په کابل ښار کې تېره میاشت نهه زره او ۱۸۵ هېوادوالو ته په کاغذي پېژندپاڼو کې د اصلاحاتو راوستو، لس زره او ۶۳۴ کسانو ته د کاغذي پېژندپاڼې د تایید او اووه زره او ۱۷۲ کسانو ته د نوې او مثنی پېژندپاڼې د وېش اوکاغذي پېژندپاڼو د لغوه کولو خدمتونه وړاندې کړي دي.

همدارنګه په یاده موده کې لس زره او ۸۷۳ کسانو ته زېږون کارتونه او ترڅنګ یې ۴۲۵ نورو کسانو ته د مړینې پارچې هم وېشل شوې دي.

د يادونې وړ ده، چې د احصايې او معلوماتو ملي ادارې د نفوسو د احوال ثبتولو خدمتونو رياست په حضوري او غيرحضوري ډول د کاغذي پېژندپاڼو، زېږون کارتونو او د مړينې پارچو د وېش، د هېواد د هوايي ډګرونو او ځمکنيو رسمي بندرونو له لارې د بهرنيو وګړو د تګ او راتګ د ثبت مسوليتونه پر غاړه لري او په يادو برخو کې هېوادوالو ته د چټکو او رڼو خدمتونو وړاندې کولو ته ژمن دی.

د ځمکو د غصب څخه د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د استرداد کمېسیون مسولین وايي، چې د کره سندونو پر بنسټ ېې له ۳۰ میلیون جریبه زیاته ځمکه تشخیص او استرداد کړې ده.

د ځمکو د غصب څخه د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د استرداد کمېسیون ویاند حافظ برکت الله رسولي وايي؛ چې په ټول هېواد کې ېې د هستوګنو ښارګوټو ارزونه پیل کړې او په وینا یې، چې د شخصي ځمکو د حل و فصل د دوی پورې اړه نه لري.

دا په داسې حال کې ده، چې د دې کمېسیون دوه کاله تېرېږي او په دې موده کې ېې، میلیونونه جریبه ځمکه د دې کمېسیون تخنیکي پلاوي ارزولې ده.

مالیې وزارت وايي، د ګمرکونو لوی ریاست له لوري د ۳.۴ میلیونه افغانیو په ارزښت د خوست ولایت د غلام خان په ګمرک کې د صادراتي توکو د وزن معلومولو لپاره یوه پایه د لوړ ټناژ تله جوړه او ګټې اخیستنې ته وسپارله.

یاد وزارت زیاتوي، یاده تله، ۲۲ متره اوږدوالی او درې متره پلن والی لري، چې د ۱۲۰ ټنه وزن معلومولو وړتیا لري.

د دې وزارت په وینا، د دغه تلې په جوړولو سره به د ملي عوایدو له ضایع کېدو او اضافه وزن له وړلو به مخنیوی وشي.

د یادونې وړ ده، چې څه موده وړاندې د بلخ ولایت د نائب اباد په ګمرک کې دوه، د اقینې په ګمرک کې یوه او د هرات په ګمرک کې هم یوه د لوړ تناژ تله ترمیم او ګټې اخیستنې ته وسپارل شوه.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت وايي، چې د دغه وزارت تخنیکي او مسلکي ټېم د اسلامي امارت له بیا واکمنېدو راهیسې تر اوسه د هېواد په ځينو ولایتونو کې له ۹۵څخه زیاتې تاریخي ابدې کشف او ثبت کړې دي.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران وايي، تر اوسه څه باندې دوه زره او ۱۰۰ تاریخي ابدې چې د هېواد په مختلفو ولایتونو کې شتون لري ثبت شوې دي.

یو شمېر لروغونپوهان تاریخي ابدې؛ د هېواد تاریخي او فرهنګي پېژندګلوي یادوي او د یادو ابدو ساتنه د دولت او ملت ګډ مسولیت بولي.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت د مسولینو په وینا، د دغه وزارت د تخنیکي او مسلکي ټېمونو له لورې د نا سروې شویو سیمو تر سروې وروسته به هېواد کې د تاریخي ابد شمېر کې زیاتوالی راشي.