د قوشتيپې کانال د لومړي فاز چارې پای ته ورسېدې او د دوهم فاز د چارو پیل یې د هېواد لوړ پوړو چارواکو په ګډون نن د يو لړ مراسمو په ترڅ کې شوي.

د ریاست‌الوزار اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند د قوش‌تیپې کانال لومړي فاز ګټې اخیستنې ته د سپارلو او دویم فاز د چارو پیل مراسمو کې ویلي؛ د دې کانال د جوړولو موخه چاته ضرر رسول نه، بلکې یوازینۍ موخه یې د افغانستان سرلوړي، د افغانانو ځان بسیاینه او د افغانستان له طبیعي زېرمو څخه په ښه ډول ګټه اخیستل دي.

نوموړي زیاته کړې؛ د ویاړ ځای دی چې له ۴۰ کلن ناورین وروسته دومره ستره پروژه د افغانانو له لوري ډیزاین او ټول مصارف یې له داخلي بودیجې تمولېږي.

د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي ویلي، افغانستان کې تر اوسه د قوش‌تیپې په څېر ستره پروژه نه ده پلې شوې، د خوښۍ ځای دی، چې نن د قوش‌تيپې کانال ګټې اخیستنې ته سپارل کېږي او د دویم فاز چارې یې پیلېږي.

د اوبو او انرژي سرپرست وزیر محترم الحاج ملا عبداللطیف منصور د دغې پروژې د لومړي فاز بشپړېدل د افغانستان د خلکو لپاره د کرنې او اقتصاد په برخه کې یوه ارزښتناکه لاسته راوړنه بللې او همدارنګه یې د دغې پروژې د دوهم فاز د چارو پیل د افغانستان د مظلومو خلکو لپاره د یوه ښه زیري یاد کړی.

نوموړي په هېواد کې د اقلیم بدلونونو د اغېزو او وچکالي وضعیت ته په اشارې سره د دغې پروژې پلي کول د افغانستان د خلکو لپاره حیاتي ګڼلې او ټینګار یې کړی، چې د قوش تیپې کانال د کوم هېواد په زیان نه دی او د یوې ملي پروژې په توګه د افغانستان د خلکو مسلم حق دی.

د کرنې سرپرست وزیر مولوي عطاءالله عمري ویلي؛ د قوش‌تیپې کانال به مو له کرنیزه اړخه پر ځای بسیا کړي او غذايي خپلواکۍ ته به مو ورسوي.

نوموړي زیاته کړې؛ دا کانال به مو په سیمه کې د کرنیزو محصولاتو په برخه په تولیدوونکي هېواد بدل کړي.

د دفاع سرپرست وزیر مولوي محمد یعقوب مجاهد ویلي؛ قوشتیپه یو خوب و، خو د عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه الله د اخلاص او قوي ارادې، د ملا برادر اخوند د ځانګړې پاملرنې او د ښاغلي عطاش د نه ستړي کېدونکي کار په برکت دا خوب او خیال په حقیقت بدل شو.

 نوموړي زیاته کړې؛ ګاونډیان باید اندېښنه ونه کړي، موږ به هېڅکله هم د امو په سیند کې د ګاونډیانو پر حقوقو تجاوز ونه کړو، موږ غواړو خپل حق ترلاسه کړو او په دې برخه کې باید څوک خنډ راته جوړ نه کړي.

د کورنیو چارو سرپرست وزیر خلیفه سراج‌الدین حقاني ویلي؛ خوښ یم چې له ډېرو ستونزو وروسته د قوش‌تیپې کانال لومړي فاز چارې د افغان انجنیرانو په وسیله بشپړې شوې.

د بلخ والي حاجي محمد یوسف وفا ویلي، په تېرو حکومتونو کې د دې پروژو په څېر سترو پروژو ته پاملرنه نه ده شوې.

نوموړي زیاته کړې؛ اسلامي امارت یوازینی حکومت دی، چې هېواد کې یې پراختیايي او ملي پروژو ته پاملرنه کړې.

د ملي پراختیا شرکت رییس عبدالرحمن عطاش ویلي؛ ۲۰ کاله فکر دا و چې له بهرنیو متخصیصینو او مرستو پرته افغانستان حرکت نه شي کولای، خو اسلامي امارت د بهرنیو مرستو او متخصیصینو پرته د قوش‌تیپې کانال په جوړولو دا ثابته کړه، چې دا ادعا نا سمه ده.

د قوش‌تېپې کانال لومړی فاز ۱۰۸ کیلومټره اوږدوالی لري چې د بلخ ولایت په کلدار ولسوالۍ کې د امو له سیند څخه پیلېږي، د حیرتان له اوږدو دښتو څخه تېرېږي او دولت اباد ولسوالۍ پورې رسیږي.

د یادولو وړ ده چې د قوش‌تېپې کانال لومړي فاز چارې له ټاکلې نېټې اته میاشتې وړاندې بشپړې شوې دي.

د بهرنيو چارو سرپرست وزير مولوي امير خان متقي په کابل کې د ایران د خراسان رضوي ولایت والي یعقوب علي نظري په مشرۍ اقتصادي او سوداګریز پلاوي سره لیدنه کړې.

دواړو لورو د ګاونډي هېوادونو په حیث د یوه بل ترمنځ پر لا زیاتو همکاریو ټينګار کړی.

د بهرنيو چارو سرپرست وزير ویلي؛ افغانستان کې د امنیت او د مخدره توکو د تولید ستونزه حل شوې، د پخوا په پرتله د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو لپاره زمینه برابره شوې.

نوموړي د ایران او افغانستان ترمنځ په سیاسي او اقتصادي برخو کې د ښې همکارۍ یادونه کړې او هم یې له نړیوالو سره د اسلامي امارت تعامل او اړیکي پرمختللې بللي.

یعقوب علي نظري د هرات وروستۍ زلزلې له کبله د مرګ ژوبلې او اوښتي زیانونو په اړه خواخوږي شریکه کړې.

نوموړي د خپل سوداګریز پلاوي سره کابل ته سفر له لاسته راوړنو ډک یاد کړی.

ښاغلي نظري زیاته کړې؛ چې د دواړو هېوادونو اړونده وزارتونو ترمنځ د کاري او تخصصي همغږۍ لپاره د ځانګړي ټيمونو رامنځته کول د لا زیاتې همکارۍ او پرمختګ لپاره نوی ګام دی او هیله یې ښودلې، چې ډيرې لاسته راوړنې به ولري.

د کورنیو چارو وزارت لومړي مرستیال مولوي محمد نبي عمري د ملګرو ملتونو له سیاسي مرستیال مارکس پوتزل او مل پلاوي سره لیدنه کړې.

په دغه لیدنه کې دواړو لورو د هرات قربانیانو ته په مرسته رسولو، ټینګ شوي امنیت او افغانستان کې د سیمه ییزو او نړیوالو سوداګرو پانګه اچونې او هڅونې په اړه خبرې کړي.

پوتزل د هرات ولسونو سره د غمشریکۍ ترڅنګ لومړي مرستیال ته د ملګرو ملتونو د پینځه میلونه ډالرو مرستې په هکله، چې پرې به زیانمنو او قربانیانو ته لومړنۍ اسانتیاوې برابرې شي معلومات ورکړي.

نوموړي همداراز له ټينګ شوي امنیت خوښي ښودلې او ویلي یې دي، چې اوسنی وضعیت د پانګه والو لپاره غوره فرصت برابروي.

د کورنیو چارو وزارت لومړي مرستیال دوی ته د ښه راغلاست ترڅنګ په هرات کې د پېښ شوي ناورین له قربانیانو سره د دوی مرستو قدردانی کړی او  ویلي یې دي، د کورنیو چارو وزارت امنیتي ځواکونه په خپل ټول توان په هېواد کې د ټولو مرستندویه موسسو او نړیوالو بنسټونو د امنیت ساتلو هڅې کوي.

دواړو لورو په ښو اړیکو او د هرات قربانیانو ته په مرستو رسولو ټینګار کړی.

د روسیې ولسمشر ویلادیمیر پوتین  د عراق له لومړي وزیر محمد السوداني سره د لیدنې پر مهال ویلي، چې د غزې او اسرایلو ترمنځ روانه جګړه د امریکا متحده ایالاتو د سیاست ناکامي په ګوته کوي.

نوموړي واشنګټن تورن کړی، چې ګواکې د ملګرو ملتونو د پرېکړو پر بنسټ د یو خپلواک فلسطیني دولت د رامنځته کېدو خلاف عمل کوي او سیمه کې د دواړو لوریو ترمنځ د تعادل ساتلو خلاف عمل کوي.

پوتین دغه څرګندونې په داسې مهال کړي، چې د امریکا ولسمشر جوبایډن په خپلو تازه څرګندونو کې یو ځل بیا له اسرایلو څخه په خپل ملاتړ ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې په هر حالت کې له اسرایلي ریژیم او حکومت سره ولاړ دي.

په داسې حال کې چې د حماس او اسرایلو ترمنځ د روانې جګړې پینځه ورځې شوي، چې په دغې جګړه کې د وژل شویو اسرایلیانو شمېر یو زر او ۲۰۰ تنو ته رسېدلی او لا هم د حماس له لوري د توغندیو مرګوني بریدونه روان دي.

سیمه کې خبریالان وایي، لا هم د غزې او اسرایلو ترمنځ سرحدي سیمو کې صهیونستي ځواکونه د خپلو عسکرو او عامو اسرایلیانو د جسدونو په ټولولو بوخت دي.

بل خوا بیا په غزې تړانګه کې د صهیونستي ریژیم له لوري هوایي بریدونو لا زور اخیستی، چې تر ډېره په کې ملکې اهداف په نښه کېږي.

د دواړو لورو ترمنځ زرګونه وګري ټپیان او یا هم له خپلو مېنو څخه بې ځایه شوي دي.

د ایران ـ افغانستان د پانګونې د فرصتونو غوڼدې په ترڅ کې، چې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ ادارې عمومي رییس ملا بخت الرحمن شرافت، د صنعت او سوداګرۍ سرپرست وزیر نورالدین عزیزي، د کرنې او مالدارۍ سرپرست وزیر عطاءالله عمري په ګډون ګڼو مسولینو، ایراني چارواکو، افغان او ایراني سوداګرو شتون درلود.

 له ایراني ریلي کنسرسیوم سره، چې مشري یې مصطفی رضايي کوله د خواف ـ هرات دریمې ټوټې د ګټې اخیستنې قرارداد لاسلیک شوی.

 د ادارې عمومي رییس ویلي، چې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ اداره د خواف ـ هرات اوسپنې پټلۍ پراختیا ته ځانګړې پاملرنه کوي.

همدا راز نوموړي زیاته کړې؛ د خواف ـ هرات څلورمې ټوټې لومړي فاز د جوړولو چارې به راتلونکي اوونۍ کې پیل شي.

 یاد قرارداد چې د ادارې په استازولۍ ښاغلي شرافت او د کنسرسیوم په استازولۍ ښاغلي رضايي لاسلیک کړی، له مخې به یې یاد کنسرسیوم د خواف ـ هرات اوسپنې پټلۍ  لیږد رالیږد کوي او یو شمېر تخنیکي پرسونل او لوکوموتیونه (ریل ګاډي) به تدارک کوي.

 ایراني لوري دغه قرارداد کې ژمنه کړې، چې دوی به کم تر کمه لومړي کال کې له یاد مسیر څخه ۱۰۰ زره متریک ټنه انتقالات ترسره کوي او هڅه کوي هر کال دغه کچه ۱۰۰ زره متریک ټنه نوره هم لوړه کړي.

 همدارنګه د دغه قرارداد په لاسلیک سره به د خواف ـ هرات دریمې ټوټې اوسپنې پټلۍ له لارې چې له ایران هېواد او د ایران اوسپنې پټلۍ شبکې تر تېرېدو ترکیې او اروپایي هېوادونو سره وصل ده، لیږد رالیږد په نورمال ډول روان وي.

د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت د خصوصي سکتور د پراختیا رییس مفتي عبدالرحیم شاهد، چې د قطر په نړیوال نندارتون کې د ګډون په موخه قطر ته تللی، په قطر کې له مېشتو افغان سوداګرو او شرکت لرونکو سره د یوې غونډې په ترڅ کې لیدنه کړې.

دغه غونډه چې د قطر په نړیوال نندارتون کې د افغانستان د کرنیزو محصولاتو په غرفو کې د بازارموندنې د ښه والي په موخه جوړه شوې وه، په کې د کورنیو تولیداتو په ځانګړي ډول د هېواد د کرنیزو محصولاتو د پلور لپاره د مناسب بازارموندنې په پار ټینګار شوی.

په دې غونډه کې د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت د خصوصي سکتور د پراختیا رییس د هېواد د کورنیو تولیداتو د ښې نندارې پر دوام ټینګار کړی او له هغو سوداګرو او شرکتونو څخه، چې د افغانستان په استازیتوب یې په دې نندارتون کې کډون کړی غوښتنه کړې، چې د کرنیزو محصولاتو د غوره نندارې لپاره ټول اړین معیارونه په پام کې ونیسي او د هېواد کورنیو تولیداتو ته د ښې بازارموندنې لپاره هڅې وکړي.

د مهاجرينو چارو سرپرست وزیر خليل الرحمن حقاني په شتون کې د کابل په هوايي ډګر کې د راستنېدونکو ښه راغلاست په موخه د دغه وزارت او د مهاجرت نړيوال سازمان (IOM) ګډ دفتر د يو لړ مراسمو په ترڅ کې پرانيستل شوی.

ياد دفتر د امريکايي قواوو له وتلو وروسته زيانمن او له فعاليتونو غورځېدلی و، چې د مهاجرينو چارو وزارت د حقوقي ملاتړ رياست په هڅو او د مهاجرت نړيوال سازمان په همکارۍ بيا ځلې فعال او راستنېدونکو ته د خدماتو د وړاندې کولو له پاره چمتو شوی.

د مهاجرینو چارو سرپرست وزیر د یاد دفتر برخو د پرانستلو او کتنې په ترڅ کې د مهاجرت نړیوال سازمان د مرستو همغږۍ له مسول عدنان بغجتي سره په خبرو کې د دغه سازمان له همکاریو څخه مننه کړې او ویلي يي دي، د راستنېدونکو د ناسم وضعیت په پام کې نیولو سره له تاسې دا غوښتنه ده، چې خپلې نغدي او خوراکي مرستې د کمیت او کیفیت له پلوه زیاتې کړﺉ او د مرکز او ولایتونو ترمنځ د واټن په پام کې نیولو سره د راستنېدونکو د اوسیدو له پاره د هوايي ډګره بېرون لنډ مهاله ځايونه چمتو شي، چې په دې برخه کې ستاسې همکاريو ته اړتيا لرو.

ښاغلي عدنان ژمنه کړې، چې مطرح شوې غوښتنې به د سازمان له مسولينو سره شريکې کړي.

د حقوقي ملاتړ رييس غلام نبي داد خېل په وینا اوسمهال هر راستنېدونکي ته د ياد سازمان له لوري ١٤٧ يورو، خواړه او اوبه وېشل کېږي او روغتيايي خدمات ور ته وړاندې کېږي.

نوموړي زیاته کړې؛ چې د یاد دفتر دوه برخې لري یوه برخه يې د وزارت او IOM کار کوونکو او بله برخه یې د راستنېدونکو د ښه راغلاست له پاره  ټاکل شوې، چې په یو وخت کې د شاوخوا ۵۰۰ راستنېدونکو ظرفیت لري.

د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستيال ملا عبدالغني برادر اخوند په مشرۍ لوړپوړي امارتي پلاوي نن سهار د قوش‌تېپې کانال د لومړي فاز ګټې اخیستنې او د دوهم فاز د چارو پیل مراسمو کې د ګډون په موخه بلخ ولایت ته سفر کړی.

 د قوش‌تېپې کانال لومړی فاز ۱۰۸ کیلومټره اوږدوالی لري، چې د بلخ ولایت په کلدار ولسوالۍ کې د امو له سیند څخه پیلېږي؛ د حیرتان له اوږدو دښتو څخه تېرېږي او دولت اباد ولسوالۍ پورې رسیږي.

د یادولو وړ ده چې، د قوش‌تېپې کانال لومړي فاز چارې له ټاکلې نېټې اته میاشتې وړاندې بشپړې شوې دي.

د رياست الوزرا سياسي معاونيت د دفتر عمومي رییس مولوي ذاکر نن د تېرې ادارې د مخابراتو او معلوماتي تکنالوژۍ له وزير‌ امیرزي سنګين سره لیدنه کړې.

امیرزي سنګين چې څه موده وړاندې له افغان شخصیتونو سره د تماس کمېسیون لخوا بېرته هېواد ته راستون شوی د اسلامي امارت هڅې یې ستایلي او ویلي يي دي، هېواد ته د پخوانیو سیاسيونو د راتګ لپاره هېڅ راز خنډ نشته او هر څوک په ډاډه زړه هېواد ته راتللی شي.

د نوموړي په وینا؛ په هېواد کې د لویو بنسټیزو پروژو پیل بېساری اقدام دی، چې د غوره راتلونکي او پر پښو ولاړ اقتصاد پیلامه ګڼل کېږي.

د ریاست الوزرا سیاسي معاونیت د دفتر لوی رییس مولوي ذاکر څرګنده کړې، اسلامي امارت د افغانانو حقونو ته ژمن دی او د شریعت په رڼا کې د ټولو هېوادوالو حقونه یو شان ورکول کیږي.

نوموړي زیاته کړې، د حکومت لخوا د پخوانۍ ادارې ټولو چارواکو ته د ډاډمن ژوند په موخه اړینې اسانتیاوې په نظر کې نیول شوې دي.